باسمه تعالي
تنوع زيستي
تنوع زيستي به معناي گوناگوني وتعدد گونه هاي جانوري وگياهي مي باشد.
رازمديريت محيط زيست كره زمين درچرخه اكولوژيكي آن قرارداردكه سه محيط هيدروسفر، ليتوسفرواتمسفراساس وچارچوب اين چرخه راتشكيل مي دهند.
دريك چرخه، هرچه اعضاءوحلقه هاي تشكيل دهنده آن بيشتروگوناگون باشد،آسيب پذيري آن كمترومي توانددربرابرتحولات ناشي(ازتغييرات ناگهاني ودوره اي اوضاع اقليمي ، بيماريها و....)استقامت بيشتري راداشته باشد.
انسان نيزدراين چرخه اكولوژيكي قرارگرفته است كه نقش متنوع وتاثيرگذاري رادرآن دارا مي باشد.متاسفانه انسان بخصوص پس ازانقلاب صنعتي ، تغييرات بسياروسيعي رادراين چرخه ايجاد كرده است.تحولات وتغييراتي سريع وگسترده اي كه درمدت كوتاه حضورانسان درروي زمين(برخي باستانشناسان آن رادرحدود 40هزارسال مي دانند.)صورت گرفته است درطول عمرزمين (5/4تا5ميلياردسال) بي سابقه بوده است.
انسان كه تانيمه قرن هيجدهم ميلادي (انقلاب صنعتي واختراع ماشين بخار) كاملاٌ تحت تاثيرطبيعت ونيروهاي آن بود.واين امرسبب شده بودكه همه فعاليت هاي خودراتحت تاثيرطبيعت انجام دهدوحتي خداياني ازجنس پديده هاي طبيعي ايجادكندودرعلم جغرافيا منجربه ايجاد مكتب جبرجغرافيايي شد.
پس ازاختراع ماشين واحساس قدرت ناشي ازآن سبب ايجاد مكتب جديدي به نام انسان گرايي شد،وبه تبع آن شروع به دست اندازي وتغييرات وسيع وگسترده درطبيعت كرد؛ ومحورهمه چيزانسان وفعاليت هاي آن شدوپس ازآن كمترين اهميتي به زمين ومحيط آن ندادوحتي آن راجزوكالاهاي سرمايه اي محسوب كرد.
تغييرات وسيع محيط زيست كره زمين درمدت زمان كوتاهي (درحدود250 سال ) مانند قطع جنگل ها ، گسترش بيابان ها ، آلودگي هاي آّ ب ،خاك ،هواو....سبب شدكه بسياري ازگونه هاي جانوري وگياهي درمعرض انقراض ونابودي قرارگيرند.
طبق گزارش اتحاديه جهاني حفاظت ازحيات وحش (IUCN ) درسال 2006 هشدارداده شده است كه گونه هاي جانداردرمعرض خطرانقراض ونابودي به 16 هزارو119 موردرسيده است ؟!! كه ازآن مي توان به خرس قطبي ، اسب آبي وغزال اشاره كرد. همچنين دراين گزارش فهرست 784 گونه جانوري كه درجهان ازبين رفته اند آمده است. ازحدود 16 هزار199 گونه جاندار، يكي ازسه دوزيست ويك چهارم درختان وابسته به خانواده كاج درسراسرجهان است.
ازهرهشت پرنده يك موردوازهرچهارپستاندار،يك پستاندار درمعرض خطرانقراض قراردارد.
اين آمارحكايت ازواقعيتي بسيارتلخ ودردناك به نام كاهش روزافزون وگسترده تنوع زيستي درزمين مي باشد.
درايران مدتهااست كه نسل شير، ببرو......ازبين رفته وگونه هاي جاندارمتعددي نيزدرمعرض خطرمي باشد.
بيشترمردم گمان مي كنند كه طرفداري ازمحيط زيست ومنابع آن فقط جنبه زيبايي وياحداكثرجلوگيري ازآلودگي ها(بخصوص هوا) مي باشد وحتي بعضي آنرابحثي لوكس وتجملاتي مي دانند.
اين افرادبايد بدانند كه باكاهش تنوع زيستي شايدانسان اولين موجودي است كه درمعرض خطرقراردارد.تنوع زيستي رابايد به عنوان سدها وفيلترهايي براي كاهش خطرات طبيعي ،بيماريها و...... بدانيم.آیا می دانید آسپرین ازپوست درخت بید وپنی سیلین ازکپک نوعی قارچ تهیه می شود.داروهای ضدسرطان موجوددرمیوه درخت سوسیج آفریقایی٬ پوست تنه سرخ داراقیانوس اطلس ویاگیاه پریوش سرخ جزایرماداگاسکار٬ همگی حکایت ازوابستگی شدید مابه وجودهمه جانداران دارد.
هيچ باخود فكركرده ايدكه شايدافزايش بيماريها وظهوربيماريهاي جديدناشي ازكاهش تنوع زيستي وساده كردن چرخه اكولوژيكي زمين باشد؟!!
درگذشته درجنگلهايي مانند اروپا گونه هاي فراواني وجودداشت كه اگربطورمثال بيماري ياآفاتي بروزمي كرد، برخي ازگونه ها آسيب مي ديدند، ولي بقيه سالم مي ماندندومانع ازآسيب همه جانبه وهمه گيرمحيط زيست كره زمين مي شدند.
همانطوركه درمقاله قبلي اينجانب(جنگل هاي ايران مزارع چوب نيستند؟!!) ذكركردم ازبين بردن جنگل هاي متنوع ايران ، به بهانه بهره برداري تجارتي واصولي وكاشت فقط يك يا دوگونه خاص سوزني برگ باوجودمعايب متعدد ، درموردتنوع زيستي اين امرراسبب مي شودكه نه تنها آسيب پذيري جنگلها راصدچندان كرده(نمونه آن آتش سوزي وسيع درجنگل هاي مصنوعي اطراف تهران)بلكه تنوع گونه هاي جانوري وگياهي رادرمعرض خطرقرارداده است .
پس بايد هميشه به خاطرداشته باشيم كه خلقت تك تك موجودات ، ازروي نظم ومحاسبه دقيق صورت گرفته وهمه موجودات درروي زمين وظايفي رابعهده دارند كه مختص آنان است وبيهوده آفريده نشده اند؛ وازبين رفتن آنها سبب كاهش ضريب امنيت سيستم چرخه اكولوژيكي زمين است.
بنابراين بايدبه تمام موجودات وپديده هاي كره خاكي خود احترام گذاشته وحق موجوديت آنها رابه رسميت شناخته وبه دنبال پيداكردن اهميت وجايگاه همه گونه هاي جانداروپديده هاي موجوددرطبيعت زمين باشيم.
(( رازحيات انسان درتنوع زيستي كره زمين مي باشد.))
فرزاد فضل پور
